NHỮNG ĐIỂM MỚI ĐÁNG LƯU Ý CỦA LUẬT ĐẦU TƯ NĂM 2025
CÓ HIỆU LỰC TỪ NGÀY 01/3/2026
Ngày 11/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 (“Luật Đầu tư 2025”) có hiệu lực từ ngày 01/03/2026 với các điểm mới trọng tâm như sau:
1. Xác định rõ phạm vi dự án chấp thuận chủ trương đầu tư
Điều 24 Luật Đầu tư 2025 liệt kê cụ thể các nhóm dự án thuộc diện phải chấp thuận chủ trương đầu tư. Các dự án thuộc diện này chủ yếu là dự án phát triển hạ tầng trong những lĩnh vực then chốt, nhạy cảm như cảng biển, hàng không, viễn thông, báo chí, xuất bản; dự án có sử dụng đất, mặt nước biển; dự án có nguy cơ tác động lớn đến môi trường hoặc triển khai tại khu vực liên quan đến quốc phòng, an ninh.
Khác với Luật Đầu tư 2020 – chỉ phân định theo thẩm quyền của cơ quan có thẩm quyền mà chưa liệt kê trực tiếp loại dự án – cách tiếp cận mới giúp minh bạch hóa phạm vi áp dụng, tạo thuận lợi cho việc thực thi.
2. Điều chỉnh thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư
Theo Điều 25, Quốc hội chỉ xem xét, chấp thuận chủ trương đầu tư đối với các dự án cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù. Thủ tướng Chính phủ quyết định đối với 8 nhóm dự án; Chủ tịch UBND cấp tỉnh là người có thẩm quyền quyết định, thay vì cơ chế UBND cấp tỉnh quyết định theo tập thể như trước đây quyết định đối với 13 nhóm dự án.
Quy định này thể hiện xu hướng tăng cường phân cấp, chuyển một phần thẩm quyền từ Quốc hội xuống Thủ tướng và từ Thủ tướng xuống Chủ tịch UBND cấp tỉnh, qua đó rút ngắn quy trình, đẩy nhanh tiến độ xử lý thủ tục hành chính.
3. Thu hẹp các trường hợp phải điều chỉnh dự án đầu tư
Điều 33 Luật Đầu tư 2025 đã loại bỏ hai trường hợp phải điều chỉnh dự án so với Luật 2020, gồm:
- Thay đổi tổng vốn đầu tư từ 20% trở lên;
- Thay đổi công nghệ đã được thẩm định.
Luật Đầu tư 2025 thu hẹp các trường hợp phải thực hiện thủ tục điều chỉnh chủ trương đầu tư, chỉ còn 5 trường hợp chủ yếu. Quy định mới đã đơn giản hoá thủ tục, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư, tránh việc điều chỉnh nhỏ cũng phải điều chỉnh chủ trương đầu tư.
4. Nhà đầu tư nước ngoài không phải lập dự án trước khi thành lập doanh nghiệp
Khoản 2 Điều 19 Luật Đầu tư 2025 cho phép nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp mà không cần có dự án đầu tư trước, nhưng phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường.
Theo Luật Đầu tư 2020, nhà đầu tư nước ngoài thông thường phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) cho dự án trước khi thành lập doanh nghiệp (ERC), đây là thay đổi lớn, thúc đẩy thu hút FDI và bảo đảm sự bình đẳng giữa nhà đầu tư trong và ngoài nước.
5. Điều chỉnh thời hạn hoạt động dự án đầu tư
Điều 31 Luật Đầu tư 2025 vẫn quy định thời hạn dự án đầu tư không quá 50 năm với dự án ngoài khu kinh tế hoặc không quá 70 năm với dự án trong khu kinh tế. Điểm mới quan trọng là nhà đầu tư được điều chỉnh tăng hoặc giảm thời hạn hoạt động của dự án trong quá trình triển khai. Luật Đầu tư 2020 chủ yếu quy định cơ chế gia hạn thời hạn hoạt động khi dự án sắp hết thời hạn, trong khi Luật 2025 cho phép điều chỉnh thời hạn trong quá trình triển khai dự án.
Khoản 6 Điều 52 cho phép dự án đang triển khai trước ngày luật có hiệu lực được điều chỉnh thời hạn nếu thời hạn còn lại không đáp ứng được phương án tài chính hoặc phương án kinh doanh của bên nhận chuyển nhượng.
6. Bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài
Luật Đầu tư 2025 đã bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài (thẩm quyền của Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ) theo Luật Đầu tư 2020 trước đây.
Điều 42 Luật Đầu tư 2025 đã thu hẹp phạm vi dự án phải thực hiện thủ tục cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài (thẩm quyền của Bộ Tài chính) theo hướng chỉ áp dụng đối với dự án có vốn đầu tư theo quy định của Chính phủ hoặc dự án đầu tư thuộc ngành, nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện.
7. Mở rộng phạm vi dự án được chuyển nhượng
Trước đây, theo Luật Kinh doanh bất động sản 2023, chỉ các dự án đã được chấp thuận nhà đầu tư hoặc có giấy chứng nhận đăng ký đầu tư mới áp dụng thủ tục chuyển nhượng theo Luật Đầu tư.
Khoản 7 Điều 51 Luật 2025 mở rộng hơn, theo đó, tất cả dự án đã được quyết định chủ trương đầu tư, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư, chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư hoặc đã được cấp, điều chỉnh giấy chứng nhận đăng ký đầu tư theo quy định pháp luật về đầu tư đều được phép chuyển nhượng theo Luật Đầu tư.
8. Cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện
So với Luật Đầu tư 2020, Phụ lục IV của Luật Đầu tư 2025 đã điều chỉnh và thu hẹp phạm vi một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Một số ngành nghề cắt giảm như: Kinh doanh làm thủ tục về thuế; kinh doanh dịch vụ làm thủ tục hải quan; dịch vụ phụ trợ bảo hiểm; kinh doanh dịch vụ cho thuê lại lao động, kinh doanh dịch vụ giám định thương mại; kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng thực phẩm đông lạnh; kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng hóa thuộc danh mục hàng hóa đã qua sử dụng.
Điều 7 Luật Đầu tư 2025 cũng quy định Chính phủ công bố danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cần thiết phải cấp phép, chứng nhận trước khi thực hiện hoạt động và danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải chuyển phương thức quản lý điều kiện kinh doanh từ cấp phép, chứng nhận sang công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh để quản lý theo phương thức hậu kiểm.
Cách tiếp cận này thể hiện định hướng giảm tiền kiểm, tăng cường hậu kiểm, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Nhìn tổng thể, Luật Đầu tư 2025 tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về đầu tư theo hướng minh bạch, phân cấp mạnh hơn cho địa phương và giảm đáng kể thủ tục hành chính đối với nhà đầu tư. Có thể thấy, Luật Đầu tư 2025 tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về đầu tư theo hướng minh bạch hơn, tăng cường phân cấp và đơn giản hóa một số thủ tục hành chính đối với nhà đầu tư. Những thay đổi này được kỳ vọng sẽ góp phần cải thiện môi trường đầu tư, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động triển khai và chuyển nhượng dự án đầu tư.
Tuy nhiên, tại thời điểm hiện nay, nhiều nội dung của Luật vẫn cần được hướng dẫn chi tiết thông qua các Nghị định và Thông tư của Chính phủ và các bộ, ngành liên quan. Do đó, trong thời gian tới, khi hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành được ban hành đầy đủ, bức tranh về cơ chế áp dụng và quy trình thực hiện các quy định mới của Luật Đầu tư 2025 sẽ được làm rõ hơn trong thực tiễn.
---------------------------------------------------------------
CÔNG TY TNHH MOWIS
MST: 0316400318
Website: http://mowis.vn/default.aspx
#MOWIS #DIEMMOILUATDAUTU2025